NSƯT Dương Thùy Anh: Chơi hết mình với cây đàn Nhị đến khi còn có thể

NSƯT Dương Thùy Anh trong cảnh quay đầy thử thách trên mỏm đá phủ rêu giữa dòng Nho Quế. ( Ảnh: NVCC)

Nếu là người yêu mến âm nhạc truyền thống, cái tên Dương Thùy Anh chắc chắn không còn xa lạ. Sinh ra trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, bố là nghệ sĩ đàn Nhị của Nhà hát Ca múa nhạc Việt Nam, chị gái là nghệ sĩ violin, Thuỳ Anh sớm gắn bó với tiếng đàn dân tộc từ thuở nhỏ. Hơn 40 năm theo đuổi cây đàn Nhị, chị đã ghi dấu ấn bằng nhiều giải thưởng và cống hiến nổi bật cho âm nhạc truyền thống. Hiện chị là giảng viên khoa Nhạc cụ truyền thống, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội.

Trước “Vó ngựa trên mây”, nữ nghệ sĩ từng tạo dấu ấn qua các album “Ôi đàn cò”, “Lắng” hay MV “Băng qua cánh rừng”. Chia sẻ về dự án mới, NSƯT Dương Thùy Anh cho biết chị đã ấp ủ “Vó ngựa trên mây” từ rất lâu với mong muốn đưa tiếng đàn Nhị đến gần hơn với đời sống âm nhạc hôm nay.

“Vó ngựa trên mây” là sáng tác của nhạc sĩ Trọng Quang, phối khí bởi nhạc sĩ Lưu Quang Minh. Điều khiến nữ nghệ sĩ hạnh phúc nhất là sau hơn một tuần phát hành, MV đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ báo chí, truyền thông và khán giả.

Trên nền phối khí hiện đại với âm thanh của các nhạc cụ điện tử, NSƯT Dương Thùy Anh đã cho thấy khả năng xử lý kỹ thuật điêu luyện cùng tư duy âm nhạc đầy sáng tạo trong “Vó ngựa trên mây”. Chị tạo nên những lớp âm thanh ngân rung giàu kịch tính; lúc dồn dập, mạnh mẽ ở các đoạn cao trào, khi lại ngắn gọn, dứt khoát như nhịp vó ngựa lao đi giữa núi rừng.

Điểm đặc biệt của tác phẩm còn nằm ở việc nữ nghệ sĩ khéo léo mô phỏng tiếng ngựa hí xa xăm bằng những thủ pháp biểu diễn độc đáo. Chị sử dụng phần gỗ của cung vĩ gõ lên dây đàn với nhiều mức độ lực khác nhau, tạo nên các lớp tiết tấu đa chiều và biến hóa. Tất cả hòa quyện thành một không gian âm nhạc giàu cảm xúc, vừa hiện đại vừa mang đậm tinh thần dân tộc, đồng thời cho thấy sự bền bỉ và nghiêm túc của Thùy Anh trên hành trình làm mới cây đàn Nhị.

Bên cạnh việc đưa những kỹ thuật đặc trưng của đàn Nhị vào tác phẩm, phong cách biểu diễn cũng là yếu tố luôn được NSƯT Dương Thuỳ Anh chú trọng. Trong mỗi phần trình diễn, chị luôn tìm cách để khán giả không chỉ nghe tiếng đàn mà còn “nhìn thấy” được cảm xúc qua từng chuyển động cơ thể, thần thái và cách tương tác với không gian biểu diễn.

Thuỳ Anh được Nhà nước phong tặng danh hiệu NSƯT năm 2019. ( Ảnh: NVCC)

Dù luôn tìm tòi cách làm mới, Thuỳ Anh vẫn giữ nguyên tinh thần của âm nhạc truyền thống. Theo chị, cái hồn dân tộc không nằm ở hình thức cũ hay mới mà nằm trong cách người nghệ sĩ xử lý âm thanh, kỹ thuật và cảm xúc. Những rung, nhấn, luyến láy đặc trưng của đàn Nhị vẫn được chị nâng niu, giữ gìn trong từng tác phẩm, dù đi cùng rock, pop hay nhạc điện tử.

“Vó ngựa trên mây” còn tạo ấn tượng mạnh với những khung hình hùng vĩ tại Hà Giang. NSƯT Dương Thùy Anh cho biết đạo diễn Hai Le Cao là người góp phần quan trọng tạo nên dự án lần này. Chính niềm đam mê khám phá thiên nhiên, văn hóa vùng miền của ê-kíp đã thôi thúc chị bước ra khỏi vùng an toàn. Với nữ nghệ sĩ, lần đầu được cưỡi ngựa và kéo đàn giữa núi rừng Hà Giang là trải nghiệm đặc biệt chưa từng có.

Ban đầu, chị chỉ nghĩ mình sẽ đứng cạnh chú ngựa để tạo hình. Tuy nhiên, bởi “Vó ngựa trên mây” gắn với hình ảnh của sự mạnh mẽ, bền bỉ và tinh thần can trường, nữ nghệ sĩ đã trực tiếp cưỡi ngựa, điều khiển và kéo đàn trên lưng ngựa giữa núi rừng.

“Khi vượt qua được nỗi sợ ban đầu, tôi cảm thấy mọi thứ thật tuyệt vời. Giữa không gian hùng vĩ của Hà Giang, tôi như được hòa mình vào thiên nhiên và âm nhạc”, chị chia sẻ.

NSƯT Dương Thùy Anh bên chú ngựa đồng hành trong hành trình thực hiện “Vó ngựa trên mây”. (Ảnh: NVCC)

Không chỉ có những cảnh quay trên lưng ngựa, các phân đoạn đứng chơi đàn trên những mỏm đá cheo leo cũng là thử thách lớn với nữ nghệ sĩ. Theo chị, việc giữ thăng bằng giữa địa hình hiểm trở vốn đã khó khăn, nhưng vừa biểu diễn vừa giữ cảm xúc với tiếng đàn còn áp lực hơn nhiều.

Đặc biệt, cảnh quay khiến Dương Thùy Anh lo lắng nhất là phân đoạn đứng trên mỏm đá phủ đầy rêu giữa dòng Nho Quế. Không biết bơi, lại đối diện với mặt nước sâu, nữ nghệ sĩ thừa nhận bản thân đã nhiều lần chùn bước. Tuy vậy, nhờ sự động viên của ê-kíp cùng quyết tâm hoàn thành MV, chị đã vượt qua nỗi sợ để thực hiện những khuôn hình mà theo chị là “đáng nhớ nhất” trong hành trình làm nghề. Với Dương Thùy Anh, đó cũng là cách chị gửi gắm khát vọng trong hơn 40 năm gắn bó với cây đàn Nhị – bền bỉ, đam mê và không ngừng vượt qua giới hạn của bản thân.

Hơn bốn thập kỷ gắn bó với cây đàn Nhị, tình yêu với âm nhạc dân tộc trong NSƯT Dương Thùy Anh dường như chưa bao giờ vơi cạn. Từ những ngày tham gia các nhóm nhạc “Trăng Tròn”, “Bông Hồng Trắng”, “Hương Cau” đến nhóm “Cỏ Lạ”, mỗi chuyến lưu diễn, mỗi lần được khán giả đón nhận đều trở thành động lực để chị tiếp tục sáng tạo và đưa tiếng đàn Nhị đến gần hơn với công chúng. Và có lẽ, trên hành trình ấy, nữ nghệ sĩ vẫn không ngừng đam mê để tiếp tục “chơi hết mình với cây đàn Nhị đến khi nào còn có thể”.

Trần Linh